محمد رضا واليزاده معجزى

714

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

با مشاهده اين اوضاع طولابيها هم كه ليره بالنسبه زيادى اندوخته بودند ، بيمناك شدند كه در خلال اين شكستها اندوخته آنان از دست نرود و علاوه‌براين به ياد لرستان و زن و بچه خود افتاده و از نظام السلطنه مرخصى گرفته به خرم‌آباد آمدند به اين اميد كه عده‌اى از ريش‌سفيدان لرستان را واسطه صلح كرده و با دادن مبلغى از ليره‌هاى آلمانى و عثمانى رضايت خاطر بازماندگان ديوان بيگى را به دست آورند « 1 » . . . برد و در آن‌جا براى آنها و سوارانى كه همراه داشتند از پول آلمانها و عثمانيها جيره و مواجب كافى برقرار نمود . رياست طولابيها به عهده رستم خان بود كه در زبان لرى او را « روسى » مىخواندند و رياست ساكيها به عهده مير شيخ على خان بود . رستم خان و برادرش خان بابا خان و ساير برادران و اقوامش در استانبول مخارج زيادى نداشتند و لذا از حقوق و مزاياى قابل ملاحظه‌اى كه دريافت مىكردند هر ماهه مبلغى پس‌انداز داشتند و در ظرف اين دو سه سال صاحب مبلغ كلانى وجه نقد شدند . از طرفى چون لرستانيها ذاتا تاب و توان غربت ندارند و هر اندازه در ديار غربت به آنها خوش بگذرد ، باز هم آرزوى مراجعت به لرستان را مىكنند ؛ روى اين اصل برادران رستم خان و سوارانش هر روز از او مىخواستند كه از نظام السلطنه مرخصى بگيرد كه سرى به زن و بچه خود زده و ديدارى تازه كنند . رستم خان ( روسى ) كه مانند برادران و اقوام ياد لرستان دست از گريبانش برنمىداشت ؛ خودش هم نهايت آرزويش تجديد ديدار با عائله و اقوامش بود ولى از وقوع نزاع با دو فاميل والىزاده و چاغروند بيمناك بود . با اينكه ظاهرا نمىخواست در اين مورد ابراز جبن كند ، در اين هنگام ناچار شد و جواب داد كه در اين‌جا سر آسوده‌اى داريم و بيم از آن دارم كه گرفتار نزاع با والى [ زاده‌ها ] و چاغروند « 2 » [ ها ] شويم . خان بابا خان گفت : « چو خسرو مرا زور و زر هردو هست » . ما كه هم زر داريم و هم زور ، چه باكى از دشمن داريم به علاوه چه بهتر كه تا اين ليره‌ها را داريم به خرم‌آباد برويم و عده‌اى از ريش سفيدان و خيرانديشان شهر خرم‌آباد را واسطه اصلاح فىمابين قرار دهيم و به هر ترتيبى شده نظر ولىزاده‌ها را جلب كنيم و بعد علاوه كرد كه اختيار اين عمل خوشبختانه در دست حاج سيف اللّه خان مىباشد و او مرد باگذشت و نظر بلندى است و احتمال دارد چيزى هم از ما نستاند .

--> ( 1 ) . [ ظاهرا مؤلف يك / چند جمله را از قلم انداخته است . ويراستار ] . ( 2 ) . والىزاده‌ها و چاغروند [ ها ] بواسطه پيمان مستحكمى كه باهمديگر بسته بودند ، همواره يك هدف واحد را تعقيب مىكردند و در خير و شر و نفع و ضرر شريك و سهيم بودند .